PEDAGOGUE IN THE PSYCHOSOCIAL DIMENSION OF WORK: PROFESSIONAL SELF-EFFICACY
Abstract
The research article analyzes the relationship between the psychosocial work situation of pedagogues and their sense of self-efficacy. The teaching profession belongs to the category of «helping professions», which require high moral, emotional, and communicative qualities as well as continuous professional development, but at the same time make teachers vulnerable to stress, overload, and conflicts. The study applies the concept of psychosocial working conditions by M. Widerszal-Bazyl and R. Cieślak (demands, control, social support, well-being, need for change) and the General Self-Efficacy Scale (GSES). Empirical data were collected in 2024 among 112 teachers from five secondary schools in Lublin. The results showed that nearly half of the respondents have a low level of self-efficacy, manifested in difficulties with accepting challenges and avoiding problematic situations. At the same time, one-third demonstrate a high level of belief in their own abilities, perceiving complex tasks as challenges. The strongest positive correlations were observed between self-efficacy and overall well-being, physical and mental health. An important factor is social support from colleagues and school management, which reduces stress and increases confidence. A significant predictor is the sense of control over work processes – both behavioral and cognitive. Conversely, a negative relationship was found with the need for change in the school environment, indicating that teachers with lower self-efficacy more often emphasize the necessity of organizational transformations, experiencing a lack of autonomy and weak support. The authors conclude that the psychosocial work situation is a crucial factor in shaping teachers’ self-efficacy. Particular importance is attached to well-being, support, and the ability to control work processes, while high demands and overload contribute to professional burnout. The value of the study lies in its practice-oriented approach, promoting the creation of a favorable socio-psychological climate, the development of support systems, and conditions for professional growth, which will enhance the quality of the educational process and pedagogues’ job satisfaction.
Key words: pedagogue; self-efficacy; psychosocial work situation; social support; well-being; professional stress; work control; pedagogical activity.
Downloads
References
Bandura, A. (1977). Self-Efficiency: Toward a Unifying Theory of Behavioral Change. Psychological Reviev, 84, 191–215. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/0033-295X.84.2.191
Bandura, A. (2007). Teoria społecznego uczenia się. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. https://katalogi.uj.edu.pl/permalink/48OMNIS_UJA/19e8e2s/alma991010895039705067
Banit, O., & Franc, M. (2024) Humanistic dimension of professional activity Professional and lifelong education, 9, 79–88. https://doi.org/10.71358/ezu.2230
Banit, O., & Merzliakova, O. (2023). Identification the key strategies of resilience of Ukrainian teachers in the conditions of war. European Humanities Studies: State and Society, 1, 4–23. https://doi.org/10.38014/ehs-ss.2023.1.01
Bańka, A. (2005). Poczucie samoskuteczności. Poznań: PRINT-B. https://doi.org/10.14691/PS.2016
Bańka, A. (2007). Psychologiczne doradztwo karier. Poznań: Print-B. https://doi.org/10.14691/PDK.2016
Bera, R. (2025). Psychospołeczna sytuacja pracy predyktorem poczucia własnej skuteczności nauczycieli. Studia z Teorii Wychowania, TOM XVI: NR 3(52), 287–307. https://doi.org/10.5604/01.3001.0055.3053
Dudek, B., Waszkowska, M., & Hanke, W. (2004). Ochrona zdrowia pracowników przed skutkami stresu zawodowego. Łódź: Instytut Medycyny Pracy. https://katalogi.uj.edu.pl/discovery/fulldisplay?docid=alma991008054029705067&context=L&vid=48OMNIS_UJA:uja&lang=pl
Gomes, N.R., de-Assis-Santos, C.C., Rezende, B.A., & de-Medeiros, A,M. (2023). Psychosocial factors at work and teachers’ illness: a systematic review. Rev Bras Med Trab, 24, 21(3). https://doi.org/10.47626/1679-4435-2022-1014
Kampmane, K., Geske, A., & Ozola, A. (2023). Teachers’ Professional Self-Efficacy for Collaboration: A Comparison Between European Countries. ATEE 2022 Annual Conference. https://doi.org/10.22364/atee.2022.10
Kopacz, A. (2019). Postawy zawodowe nauczycieli a ich motywacja osiągnięć. Lubelski Rocznik Pedagogiczny, 38(3), 161–172. https://doi.org/10.17951/lrp.2019.38.3.161-172
Kutrowska B. (2008). Spojrzenie na rolę nauczyciela z perspektywy różnych oczekiwań społecznych. W: P. Rudnicki, B. Kutrowska, M. Nowak-Dziemianowicz (red.), Nauczyciel: misja czy zawód? Społeczne i profesjonalne aspekty ról (s. 49–60), Wrocław: Wydawnictwo Naukowe DSW. https://files01.core.ac.uk/download/pdf/51278924.pdf
Łukasik, I. (2013). Poczucie własnej skuteczności we współpracy z grupą. Eksperyment pedagogiczny w przestrzeni akademickiej. Lublin: Wydawnictwo UMCS. https://dlibra.umcs.lublin.pl/dlibra/doccontent?id=48089
Madigan, D., Kim, L., Glandorf, H., & Kavanagh, O. (2023). Teacher burnout and physical health: A systematic review. International Journal of Educational Research, 119, 102–173. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2023.102173
Madigan, D.J., & Kim, L.E. (2021). Does teacher burnout affect students? A systematic review of its association with academic achievement and student-reported outcomes. International Journal of Educational Research, 105, 101714. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2020.101714
Nowosad, K. (2023). Nadzieja na sukces nauczycieli a ich poczucie kontroli i własnej skuteczności. Szkoła-Zawód-Praca, 25, 257–289. https://doi.org/10.34767/SZP.2023.01.10
Oliveira, S., Roberto, M.S., Veiga-Simão, A.M. et al. (2021). A Meta-analysis of the Impact of Social and Emotional Learning Interventions on Teachers’ Burnout Symptoms. Educational Psychology Review, 33, 1779–1808. https://doi.org/10.1007/s10648-021-09612-x
Pyhältö, K., Pietarinen, J., Haverinen, K. et al. (2021). Teacher burnout profiles and proactive strategies. European Journal of Psychology of Education, 36, 219–242. https://doi.org/10.1007/s10212-020-00465-6
Pyżalski, J. (2005). Psychospołeczne zagrożenia zdrowia polskich pedagogów. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Sectio D, Medicina. LX, Supl. XVI, 4, 43–435.
Pyżalski, J., & Merecz, D. (2010). Psychospołeczne warunki pracy polskich nauczycieli. Pomiędzy wypaleniem zawodowym a zaangażowaniem. Kraków: Oficyna Wydawnicza «Impuls». http://hdl.handle.net/10593/5337
Pyżalski, J., & Plichta, P. (2007). Kwestionariusz obciążeń zawodowych pedagoga. Podręcznik. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. https://www.researchgate.net/publication/236060478_Kwestionariusz_Obciazen_Zawodowych_Pedagoga_KOZP_Podrecznik
Sęk, H. (red.) (2000). Wypalenie zawodowe. Przyczyny, mechanizmy, zapobieganie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. https://docer.pl/doc/50v1snn
Strutyńska-Laskus, E., & Karwowski, M. (2022). Teachers’ self-efficacy: sources and the role of the fulfilled professional role. Studia z Teorii Wychowania, XIII(2), 39. https://doi.org/10.5604/01.3001.0015.9266
Szempruch, J. (2012). Nauczyciel w warunkach zmiany społecznej i edukacyjnej. Kraków: Oficyna Wydawnicza «Impuls».
Widerszal-Bazyl, M. (2009). Pojęcie ryzyka psychospołecznego w pracy. Bezpieczeństwo Pracy. Nauka i Praktyka, 6, 6–8. http://yadda.icm.edu.pl/baztech/element/bwmeta1.element.baztech-article-BPC1-0003-0079
Widerszal-Bazyl, M., & Cieślak, R. (2000). Kwestionariusz Psychospołeczne Warunki Pracy. Warszawa: Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy.
Wierzejska, J. (2018a). Poczucie podmiotowości pedagogów a ich osobowościowe wyznaczniki pracy. Lublin: Wydawnictwo UMCS. https://wydawnictwo.umcs.eu/produkt/5030/poczucie-podmiotowosci-pedagogow-szkolnych-a-ich-osobowosciowe-wyznaczniki-pracy
Wierzejska, J. (2018b). Poczucie własnej skuteczności pedagogów a ich stres zawodowy. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio J, Paedagogia – Psychologia, 31(1), 23–40. http://dx.doi.org/10.17951/j.2018.31.1.23-40
Abstract views: 129 PDF Downloads: 81
